ทุกวันนี้ข่าวสารไหลผ่านมือถือเราตลอดเวลา ทั้งในไลน์ เฟซบุ๊ก และกลุ่มแชท ปัญหาคือข่าวปลอมมักแพร่เร็วและกว้างกว่าข่าวจริง เพราะพาดหัวเร้าอารมณ์ให้คนอยากแชร์ต่อ การแชร์ข่าวผิดแม้ด้วยความหวังดีก็อาจสร้างความเข้าใจผิดเป็นวงกว้างและทำร้ายคนอื่นได้ วันนี้เรามาเรียนรู้วิธีเช็คข่าวปลอมง่ายๆ ก่อนกดแชร์ เพื่อให้รู้ทันข่าวลวงและไม่ตกเป็นเครื่องมือส่งต่อข้อมูลผิดๆ
ข่าวปลอมคืออะไร ทำไมถึงระบาด
ข่าวปลอมคือข้อมูลที่บิดเบือนหรือกุขึ้นมาเพื่อหลอกให้คนเชื่อ บางครั้งทำเพื่อเรียกยอดคลิก หลอกขายของ หรือปั่นกระแสให้เกิดความเกลียดชัง ข่าวปลอมระบาดง่ายเพราะมักเล่นกับอารมณ์ ทำให้คนตกใจ โกรธ หรือสงสาร แล้วรีบแชร์โดยไม่ทันตรวจสอบ ยิ่งแชร์มากก็ยิ่งดูน่าเชื่อ ทั้งที่ความจริงอาจไม่มีมูลเลย การเข้าใจกลไกนี้ช่วยให้เราตั้งสติก่อนเชื่อ
ดูที่มาของข่าวก่อนเสมอ
สิ่งแรกที่ควรทำคือดูว่าใครเป็นคนรายงานข่าวนี้ ข่าวจริงมักมาจากสำนักข่าวที่มีชื่อเสียงและตรวจสอบได้ ถ้าข่าวมาจากเพจแปลกๆ ที่ไม่รู้จัก ไม่มีชื่อผู้เขียน หรือเป็นเว็บที่ตั้งชื่อเลียนแบบสำนักข่าวดัง ให้ระวังไว้ก่อน ลองกดเข้าไปดูว่าเพจหรือเว็บนั้นน่าเชื่อถือไหม เคยลงข่าวจริงหรือมีแต่ข่าวปลุกปั่น การรู้แหล่งที่มาคือด่านแรกที่กรองข่าวลวงได้มาก
เช็คว่าสำนักข่าวอื่นลงตรงกันไหม
ข่าวสำคัญจริงมักมีหลายสำนักข่าวรายงานตรงกัน ถ้าเจอข่าวใหญ่แต่ค้นดูแล้วมีแค่แหล่งเดียวที่พูดถึง ไม่มีสำนักข่าวหลักไหนลงเลย นั่นเป็นสัญญาณน่าสงสัย ลองก๊อปหัวข้อข่าวไปค้นในกูเกิลดูว่ามีใครรายงานบ้างและเนื้อหาตรงกันไหม ถ้าข่าวจริง เราจะเจอหลายแหล่งยืนยัน แต่ถ้าเป็นข่าวปลอม มักหาต้นตอชัดเจนไม่ได้หรือวนกลับไปที่เพจเดิมๆ
ระวังพาดหัวเร้าอารมณ์และภาพตัดต่อ
ข่าวปลอมชอบใช้พาดหัวที่กระตุ้นอารมณ์รุนแรง เช่น ด่วน แชร์ก่อนถูกลบ หรือใช้คำที่ทำให้ตกใจเกินจริง เพื่อให้เรารีบแชร์โดยไม่อ่านเนื้อหา ควรอ่านให้จบก่อนว่าเนื้อในตรงกับพาดหัวไหม ภาพประกอบก็หลอกได้ บางครั้งเอาภาพเหตุการณ์เก่าหรือคนละเรื่องมาใช้ ลองสังเกตว่าภาพดูตัดต่อไหม หรือค้นภาพย้อนกลับดูว่ามาจากเหตุการณ์จริงตามที่อ้างหรือเปล่า
เช็ควันที่และบริบทของข่าว
ข่าวเก่าที่ถูกนำกลับมาแชร์ใหม่เป็นปัญหาที่พบบ่อย บางเรื่องเกิดขึ้นเมื่อหลายปีก่อนแต่ถูกปั่นให้ดูเหมือนเพิ่งเกิด ทำให้เข้าใจสถานการณ์ผิด ควรดูวันที่เผยแพร่ของข่าวเสมอ และดูว่าเนื้อหายังตรงกับสถานการณ์ปัจจุบันหรือไม่ บางครั้งข่าวจริงในอดีตถูกตัดบริบทออกให้เข้าใจไปคนละทาง การเช็ควันที่และอ่านเนื้อหาเต็มช่วยให้เราไม่แชร์ข้อมูลที่ล้าสมัยหรือถูกบิดเบือน
ใช้เว็บตรวจสอบข่าวช่วยได้
ปัจจุบันมีหน่วยงานและเว็บไซต์ที่คอยตรวจสอบข่าวปลอมโดยเฉพาะ เช่น ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมและเพจตรวจสอบข้อเท็จจริงต่างๆ ถ้าไม่แน่ใจว่าข่าวไหนจริง ลองค้นหัวข้อนั้นในเว็บเหล่านี้ดู หลายครั้งจะมีคนตรวจสอบและชี้แจงไว้แล้วว่าจริงหรือปลอม การพึ่งแหล่งตรวจสอบที่น่าเชื่อถือช่วยประหยัดเวลาและให้คำตอบที่ชัดเจน โดยเฉพาะข่าวสุขภาพและข่าวการเงินที่ข้อมูลผิดอาจสร้างความเสียหายได้มาก
สรุป
ในยุคที่ข่าวสารไหลเร็ว การมีสติก่อนเชื่อและก่อนแชร์คือทักษะสำคัญ หัวใจคือดูที่มาของข่าวว่าน่าเชื่อถือไหม เช็คว่าสำนักข่าวอื่นลงตรงกันหรือเปล่า ระวังพาดหัวเร้าอารมณ์และภาพตัดต่อ ดูวันที่และบริบทให้ครบ และใช้เว็บตรวจสอบข่าวช่วยเมื่อไม่แน่ใจ แค่หยุดคิดสักครู่ก่อนกดแชร์ก็ช่วยหยุดการแพร่ของข่าวปลอมได้มาก อย่าให้ความหวังดีของเรากลายเป็นเครื่องมือส่งต่อข้อมูลผิดๆ ตรวจสอบก่อนแชร์ทุกครั้งนะครับ
ยังไม่มีความคิดเห็น มาเป็นคนแรกกันเลย